📑 Mục lục bài viết
- 1. Vì sao cần xét nghiệm tan máu bẩm sinh?
- 2. Quy trình xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh gồm những bước nào?
- 3. Các chỉ số xét nghiệm tan máu bẩm sinh cần quan tâm
- 4. Chi phí xét nghiệm tan máu bẩm sinh
- 5. Xét nghiệm tan máu bẩm sinh cho thai nhi
- 6. Đọc kết quả xét nghiệm và bước tiếp theo
- 7. Xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh ở đâu?
- 8. Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm tan máu bẩm sinh
- Lời khuyên của Ts.Bs Vương Vũ Việt Hà – Giám đốc IVF Bưu Điện
- Kết luận
Chuẩn bị kết hôn, chuẩn bị mang thai hay chỉ vừa nhận kết quả “hồng cầu nhỏ”, bạn có thể đang băn khoăn: “Mình có nên đi xét nghiệm tan máu bẩm sinh không?”. Câu trả lời là: nên, và càng sớm càng tốt. Đây là xét nghiệm đơn giản, chỉ cần một mẫu máu nhỏ, nhưng có thể giúp bạn và con tránh được những khó khăn lớn về sau.
Bài viết này Ts.Bs Vương Vũ Việt Hà sẽ cùng bạn đi qua từng bước: ai nên xét nghiệm, các chỉ số cần biết, cách đọc kết quả, xét nghiệm cho thai nhi và nơi thực hiện. Hãy đọc thật bình tĩnh, vì kiến thức đúng là cách tốt nhất để giảm lo lắng.

1. Vì sao cần xét nghiệm tan máu bẩm sinh?
Tan máu bẩm sinh (thalassemia) là bệnh di truyền lặn. Người mang gen thể nhẹ thường không có triệu chứng, nên nếu không xét nghiệm, hầu như không ai biết mình mang gen. Chỉ khi hai người cùng mang gen kết hôn và sinh con, nguy cơ trẻ mắc bệnh nặng mới lộ ra.
Sàng lọc thalassemia hay sàng lọc bệnh thalassemia giúp phát hiện người mang gen từ sớm, từ đó cặp đôi được tư vấn di truyền và có kế hoạch phù hợp. Theo thông tin từ ngành y tế, Việt Nam có khoảng 13 – 14% dân số mang gen bệnh, nên đây là xét nghiệm có ý nghĩa với hầu hết các cặp đôi.
Ai nên làm xét nghiệm?
- Các cặp đôi chuẩn bị kết hôn hoặc chuẩn bị mang thai.
- Người có thiếu máu, hồng cầu nhỏ kéo dài, dùng sắt không cải thiện.
- Người có người thân mắc hoặc mang gen thalassemia.
- Phụ nữ đã mang thai, đặc biệt khi chồng hoặc bản thân có chỉ số hồng cầu bất thường.
- Cặp vợ chồng chuẩn bị thụ tinh trong ống nghiệm.
2. Quy trình xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh gồm những bước nào?
Xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh thường được tiến hành theo trình tự từ cơ bản đến chuyên sâu:
- Tổng phân tích tế bào máu (công thức máu): bước sàng lọc đầu tiên, nhanh và đơn giản. Người mang gen thường có hồng cầu nhỏ và nhược sắc.
- Điện di huyết sắc tố: xác định các loại huyết sắc tố có trong máu, giúp phát hiện beta thalassemia và một số bất thường khác.
- Xét nghiệm gen (sinh học phân tử): xác định chính xác loại đột biến, đặc biệt cần với alpha thalassemia vì điện di bình thường vẫn có thể bỏ sót.
- Xét nghiệm sắt, ferritin: giúp phân biệt thiếu máu do thiếu sắt với thiếu máu do thalassemia.
Bạn không cần nhịn ăn quá lâu, và thời gian lấy máu chỉ mất vài phút. Kết quả sẽ được bác sĩ giải thích kỹ để bạn hiểu rõ tình trạng của mình.
3. Các chỉ số xét nghiệm tan máu bẩm sinh cần quan tâm

Khi cầm tờ kết quả, nhiều người cảm thấy bối rối trước hàng loạt chữ viết tắt. Dưới đây là những chỉ số xét nghiệm tan máu bẩm sinh thường được chú ý, bạn chỉ cần hiểu ý nghĩa chung, việc kết luận cuối cùng luôn thuộc về bác sĩ:
| Chỉ số | Ý nghĩa | Gợi ý thường gặp ở người mang gen |
|---|---|---|
| MCV | Thể tích trung bình của hồng cầu | Thường thấp hơn bình thường (hồng cầu nhỏ) |
| MCH | Lượng huyết sắc tố trung bình trong hồng cầu | Thường thấp (hồng cầu nhược sắc) |
| Hồng cầu (RBC) | Số lượng hồng cầu | Có thể bình thường hoặc tăng nhẹ |
| Ferritin | Dự trữ sắt trong cơ thể | Thường bình thường, giúp phân biệt với thiếu sắt |
| HbA2, HbF | Thành phần huyết sắc tố trên điện di | HbA2 thường tăng ở beta thalassemia thể nhẹ |
Lưu ý nhỏ: các ngưỡng cụ thể có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và độ tuổi, vì vậy bạn không nên tự kết luận qua con số mà hãy trao đổi với bác sĩ.
4. Chi phí xét nghiệm tan máu bẩm sinh
Nhiều bạn quan tâm chi phí xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh hoặc xét nghiệm tan máu bẩm sinh bao nhiêu tiền. Chi phí thường phụ thuộc vào việc bạn chỉ làm công thức máu, thêm điện di hay cần xét nghiệm gen chuyên sâu. Tương tự, chi phí sàng lọc phôi thalassemia còn phụ thuộc vào số lượng phôi và quy trình thiết kế riêng cho từng loại đột biến.
5. Xét nghiệm tan máu bẩm sinh cho thai nhi

Nếu cả hai vợ chồng cùng mang gen, bác sĩ sẽ tư vấn xét nghiệm tan máu bẩm sinh cho thai nhi để biết em bé có mắc bệnh nặng hay không. Hiện có hai kỹ thuật thường dùng:
- Sinh thiết gai nhau: thường thực hiện ở khoảng tuần 11 – 13 của thai kỳ, lấy một mẫu nhỏ mô nhau để phân tích gen.
- Chọc ối: thường từ khoảng tuần 16 – 20, lấy một ít nước ối để xét nghiệm gen của thai.
Cả hai đều là thủ thuật xâm lấn và có nguy cơ biến chứng nhất định dù thấp, vì vậy cần được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm sau khi đã giải thích kỹ cho bạn. Với những cặp vợ chồng thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm, sàng lọc phôi thalassemia (PGT-M) cho phép biết tình trạng gen của phôi ngay từ trước khi chuyển phôi.
6. Đọc kết quả xét nghiệm và bước tiếp theo
Sau khi có kết quả, bạn có thể gặp một trong các tình huống sau:
- Kết quả bình thường: bạn không mang gen thalassemia thường gặp, tuy nhiên với những trường hợp nghi ngờ vẫn có thể cần thêm xét nghiệm gen.
- Một người mang gen: con thường không mắc bệnh nặng, nhưng cần kiểm tra người còn lại để chắc chắn.
- Cả hai cùng mang gen: cần tư vấn di truyền, xác định loại đột biến và cân nhắc chẩn đoán trước sinh hoặc sàng lọc phôi.
Dù kết quả thế nào, hãy nhớ rằng đây chỉ là thông tin giúp bạn chủ động. Hãy dành thời gian trao đổi với bác sĩ và với người bạn đời, thay vì tự chịu đựng một mình.
7. Xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh ở đâu?

Nhiều bạn hỏi xét nghiệm tan máu bẩm sinh ở đâu hoặc xét nghiệm bệnh tan máu bẩm sinh ở đâu để được tư vấn đầy đủ. Bạn nên chọn cơ sở y tế có phòng xét nghiệm đạt chuẩn và có bác sĩ tư vấn di truyền, để từ kết quả có thể đi tiếp đến bước tư vấn và điều trị.
IVF Bưu Điện nằm ở tầng 2 Bệnh viện Bưu Điện, 49 Trần Điền, Phương Liệt, Hà Nội. Đây là nơi bạn có thể được thăm khám, xét nghiệm tầm soát và tư vấn hướng đi phù hợp nếu cần hỗ trợ sinh sản. Bạn có thể gọi hotline 1900 1897 để đặt lịch và được hướng dẫn chuẩn bị trước khi đi khám.
8. Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm tan máu bẩm sinh
Xét nghiệm có đau không?
Chỉ như một lần lấy máu thông thường, cảm giác châm kim thoáng qua rồi hết.
Có cần làm xét nghiệm lại nhiều lần không?
Gen không thay đổi theo thời gian, nên thường chỉ cần xác định một lần. Tuy nhiên, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm nếu kết quả ban đầu chưa rõ ràng hoặc cần xác định loại đột biến.
Đã dùng thuốc sắt thì có làm xét nghiệm được không?
Có thể làm được, nhưng hãy báo cho bác sĩ biết để diễn giải chính xác kết quả, nhất là các chỉ số sắt và ferritin.
Người không có triệu chứng có cần xét nghiệm không?
Có. Vì người mang gen thể nhẹ thường không có triệu chứng, nên xét nghiệm sàng lọc là cách duy nhất để biết bạn có mang gen hay không.
Lời khuyên của Ts.Bs Vương Vũ Việt Hà – Giám đốc IVF Bưu Điện
Xét nghiệm tan máu bẩm sinh là một trong những xét nghiệm đáng làm nhất trước khi kết hôn hoặc mang thai, vì chi phí và thời gian bỏ ra rất nhỏ so với lợi ích mà nó mang lại. Điều quan trọng là cả hai vợ chồng nên cùng làm, để có bức tranh đầy đủ.
Nếu kết quả cho thấy bạn mang gen, hãy bình tĩnh và đừng tự trách mình. Phần lớn người mang gen vẫn khỏe mạnh. Hãy gặp bác sĩ để được tư vấn di truyền, và cùng nhau lựa chọn hướng đi phù hợp với gia đình, từ chẩn đoán trước sinh đến sàng lọc phôi nếu cần.
Kết luận
Xét nghiệm tan máu bẩm sinh gồm công thức máu, điện di huyết sắc tố và khi cần, xét nghiệm gen. Đây là bước đơn giản nhưng có ý nghĩa rất lớn, giúp các cặp đôi chủ động phòng bệnh cho con và có kế hoạch sinh con an toàn.
Nếu bạn đang cân nhắc, hãy liên hệ IVF Bưu Điện tại tầng 2 Bệnh viện Bưu Điện, 49 Trần Điền, Phương Liệt, Hà Nội, hoặc gọi hotline 1900 1897 để được tư vấn và báo giá. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.