Siêu âm buồng trứng đa nang: Hình ảnh thế nào và cách hiểu đúng kết quả

Siêu âm buồng trứng đa nang: Hình ảnh thế nào và cách hiểu đúng kết quả

Cầm trên tay tờ kết quả với dòng ghi chú “buồng trứng có hình ảnh đa nang”, hẳn không ít chị em thấy tim mình chùng xuống vì lo lắng. Cảm giác bối rối ấy là điều rất tự nhiên, bởi hầu hết phụ nữ đều bắt đầu hành trình tìm hiểu từ những băn khoăn như vậy. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ siêu âm buồng trứng đa nang cho thấy điều gì, mức độ chính xác ra sao và bước tiếp theo bạn nên làm là gì.

Hãy đọc thật chậm rãi, và luôn nhớ rằng một tờ phiếu siêu âm chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh sức khỏe sinh sản tổng thể của bạn.

Bác sĩ siêu âm buồng trứng đa nang bằng đầu dò cho bệnh nhân
Siêu âm là công cụ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá hình ảnh buồng trứng đa nang.

1. Siêu âm có phát hiện buồng trứng đa nang không?

Nhiều chị em đặt câu hỏi siêu âm có phát hiện buồng trứng đa nang không ngay khi vừa nhận kết quả khám phụ khoa. Câu trả lời là có: kỹ thuật siêu âm giúp bác sĩ quan sát và ghi nhận hình ảnh buồng trứng đa nang (PCOM). Tuy nhiên, điều cốt lõi cần phân biệt là siêu âm mới chỉ phản ánh về mặt hình thái của buồng trứng, chứ chưa đủ để tự kết luận bạn có mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hay không.

Theo tiêu chuẩn Rotterdam, hội chứng buồng trứng đa nang chỉ được chẩn đoán khi người bệnh hội tụ ít nhất 2 trong 3 tiêu chí: rối loạn phóng noãn (kinh nguyệt thưa, không đều hoặc mất kinh), biểu hiện cường androgen (trên lâm sàng hoặc xét nghiệm) và hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm. Điều này đồng nghĩa:

  • Có hình ảnh đa nang nhưng chu kỳ kinh vẫn đều, không có dấu hiệu cường androgen: Chưa đủ cơ sở kết luận mắc hội chứng.
  • Kinh nguyệt thưa đi kèm dấu hiệu cường androgen rõ rệt: Bác sĩ có thể chẩn đoán hội chứng mà không nhất thiết phải lệ thuộc hoàn toàn vào kết quả siêu âm.

Nên siêu âm đầu dò âm đạo hay siêu âm qua ngả bụng?

Siêu âm đầu dò âm đạo mang lại độ phân giải cao và hình ảnh sắc nét nhất, nên thường được ưu tiên cho phụ nữ đã có quan hệ tình dục. Với người chưa quan hệ hoặc chưa sẵn sàng thăm khám qua đường âm đạo, bác sĩ có thể thực hiện siêu âm qua ngả bụng (hoặc đường trực tràng trong một số trường hợp cần thiết). Do độ chi tiết khi siêu âm bụng hạn chế hơn, thể tích buồng trứng thường được lấy làm thông số tham khảo chính.

2. Hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm như thế nào?

Khi bác sĩ đánh giá buồng trứng đa nang siêu âm, các đặc điểm điển hình thường được ghi nhận bao gồm:

  • Xuất hiện nhiều nang noãn nhỏ: Đường kính các nang khoảng 2–9 mm, thường sắp xếp dọc theo vùng vỏ ngoại vi tạo thành hình ảnh ví như “chuỗi ngọc”.
  • Thể tích buồng trứng gia tăng: Đạt từ 10 ml trở lên ở ít nhất một bên buồng trứng.
  • Nhu mô trung tâm dày và tăng âm hơn so với bình thường.
  • Thường không thấy nang trội (nang phát triển lớn chuẩn bị cho hiện tượng rụng trứng) rõ ràng.

Một điểm rất quan trọng giúp chị em giải tỏa tâm lý: nhiều người nghe tới chữ “nang” liền nghĩ ngay đến khối u nang bệnh lý nên lo sợ phải phẫu thuật. Thực chất, trong hình ảnh siêu âm buồng trứng đa nang, đây chỉ là các nang noãn dừng lại ở giai đoạn chưa trưởng thành chứ không phải khối u thực thể, vì vậy hoàn toàn không có chuyện phải “mổ bóc nang”.

Hình ảnh siêu âm buồng trứng đa nang với nhiều nang noãn nhỏ xếp quanh
Hình ảnh buồng trứng đa nang với các nang noãn nhỏ xếp ở ngoại vi.

3. Tiêu chí đánh giá số nang noãn và thể tích buồng trứng

Theo khuyến cáo quốc tế cập nhật năm 2023 (do Đại học Monash phối hợp cùng các hiệp hội sản phụ khoa lớn như ESHRE, ASRM ban hành), khi sử dụng máy siêu âm đầu dò âm đạo độ phân giải cao, hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm ở phụ nữ trưởng thành được xác định dựa trên các mốc sau:

Thông số đánh giá Ngưỡng tham chiếu tiêu chuẩn
Số nang noãn (2–9 mm) mỗi buồng trứng Từ 20 nang trở lên ở ít nhất một bên buồng trứng
Thể tích buồng trứng Từ 10 ml trở lên ở ít nhất một bên buồng trứng
Trường hợp thiết bị cũ / chất lượng hình ảnh hạn chế Từ 10 nang trở lên trên một mặt cắt siêu âm

Trước đây, nhiều cơ sở y tế áp dụng ngưỡng cũ từ 12 nang trở lên. Tiêu chuẩn mới nâng lên mốc 20 nang nhằm hạn chế tình trạng chẩn đoán quá mức khi công nghệ máy siêu âm ngày càng sắc nét. Do đó, nếu trước đây bạn từng được ghi nhận “đa nang” theo ngưỡng cũ, hãy trao đổi lại cùng bác sĩ để được rà soát toàn diện.

Infographic tiêu chí siêu âm buồng trứng đa nang theo khuyến cáo 2023
Tiêu chí hình ảnh đa nang được cập nhật theo khuyến cáo quốc tế năm 2023.

4. Đa nang buồng trứng 1 bên hay 2 bên: Có khác nhau không?

Không ít chị em lo lắng khi thấy phiếu kết quả ghi đa nang buồng trứng 1 bên hay đa nang buồng trứng 2 bên, cho rằng bị cả hai bên sẽ nặng nề hơn. Về mặt chuyên môn:

  • Buồng trứng đa nang 1 bên: Theo tiêu chuẩn chẩn đoán, chỉ cần một bên buồng trứng đạt đủ ngưỡng về số nang hoặc thể tích là đã thỏa tiêu chí hình ảnh trên siêu âm.
  • Bệnh đa nang buồng trứng 2 bên: Là hình thái gặp phổ biến hơn trong hội chứng này, bởi đây vốn là rối loạn mang tính nội tiết – chuyển hóa toàn thân nên thường biểu hiện đồng thời ở cả hai buồng trứng.

Tuy nhiên, việc xuất hiện ở một bên hay cả hai bên không phải là thước đo duy nhất quyết định mức độ nặng nhẹ. Yếu tố định hướng điều trị nằm ở biểu hiện rối loạn rụng trứng, triệu chứng cường androgen, các chỉ số chuyển hóa và kế hoạch sinh con của bạn. Với đa nang buồng trứng hai bên, rất nhiều chị em vẫn thụ thai thuận lợi khi được theo dõi và hỗ trợ đúng phác đồ.

5. Sau khi siêu âm thấy đa nang, bạn nên làm gì?

Thay vì hoang mang, bạn có thể từng bước phối hợp với bác sĩ theo lộ trình sau:

  1. Đối chiếu triệu chứng thực tế: Ghi nhận lại tần suất chu kỳ kinh nguyệt, tình trạng mụn trứng cá, rậm lông hoặc thay đổi cân nặng.
  2. Thực hiện xét nghiệm bổ sung: Kiểm tra hormone sinh dục, nhóm nội tiết androgen, đường huyết, insulin, mỡ máu; trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm AMH để đánh giá dự trữ buồng trứng.
  3. Loại trừ các nguyên nhân tương tự: Tầm soát bệnh lý tuyến giáp, tăng prolactin máu hoặc tăng sản thượng thận bẩm sinh… để tránh chẩn đoán nhầm.
  4. Xác định rõ mục tiêu điều trị: Bạn đang cần điều hòa kinh nguyệt, cải thiện triệu chứng thẩm mỹ hay đang mong muốn có thai để bác sĩ lựa chọn hướng can thiệp phù hợp nhất.

Nếu cần thăm khám và tư vấn trực tiếp, bạn có thể liên hệ IVF Bưu Điện tại tầng 2 Bệnh viện Bưu Điện, 49 Trần Điền, Phương Liệt, Hà Nội hoặc gọi hotline 1900 1897 để được hỗ trợ đặt lịch và giải đáp chi tiết về chi phí dịch vụ.

Bác sĩ Vương Vũ Việt Hà đang tư vấn cho cặp vợ chồng hiếm muộn về IUI
Trao đổi trực tiếp với bác sĩ giúp bạn hiểu đúng kết quả siêu âm.

6. Giải đáp nhanh các câu hỏi thường gặp

Nên siêu âm vào ngày nào của chu kỳ kinh là tốt nhất?

Thông thường, bác sĩ khuyến khích thực hiện siêu âm buồng trứng đa nang vào giai đoạn đầu chu kỳ (khoảng ngày 2–5 của kỳ kinh) để việc quan sát và đếm số nang noãn được thuận lợi nhất. Riêng với người kinh thưa nhiều tháng hoặc mất kinh, có thể siêu âm vào bất kỳ thời điểm nào theo chỉ định của bác sĩ.

Kết quả siêu âm bình thường có loại trừ hoàn toàn đa nang buồng trứng không?

Không hoàn toàn. Vì hội chứng được chẩn đoán dựa trên sự phối hợp của 3 tiêu chí theo tiêu chuẩn Rotterdam, một số phụ nữ vẫn có thể được chẩn đoán nếu có đồng thời rối loạn phóng noãn và dấu hiệu cường androgen dù hình ảnh siêu âm chưa điển hình.

Hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm có tự hết không?

Hình thái trên siêu âm có thể biến đổi theo độ tuổi, sự thay đổi cân nặng và quá trình điều trị nội tiết. Để biết chính xác diễn tiến của bản thân, bạn nên tái khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa.

Tuổi dậy thì siêu âm thấy nhiều nang nhỏ có đáng lo không?

Trong những năm đầu sau khi bắt đầu có kinh nguyệt, hình ảnh buồng trứng có nhiều nang nhỏ là đặc điểm sinh lý khá phổ biến. Vì vậy, các khuyến cáo quốc tế hiện nay không sử dụng tiêu chí siêu âm để chẩn đoán hội chứng đa nang ở nhóm tuổi vị thành niên.

Lời khuyên từ Ts.Bs Vương Vũ Việt Hà – Giám đốc IVF Bưu Điện

bác sĩ Hà trong phòng mổ

  • Siêu âm là công cụ hỗ trợ chẩn đoán rất giá trị nhưng không phải là “bản án” cuối cùng. Mọi hình ảnh trên màn hình đều cần đặt cạnh độ tuổi, triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm nội tiết và mong muốn sinh sản của từng người.
  • Đừng vì một dòng mô tả trên phiếu kết quả mà lo âu quá mức hoặc tự ý tìm mua thuốc điều trị. Hãy mang toàn bộ hồ sơ tới gặp bác sĩ chuyên khoa để được giải thích cặn kẽ và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp nhất.

Kết luận

Siêu âm buồng trứng đa nang giúp bác sĩ đánh giá trực quan số nang noãn và thể tích buồng trứng, nhưng bản thân kết quả siêu âm không đủ để tự khẳng định bệnh lý. Dù ghi nhận đa nang buồng trứng 1 bên hay hai bên, điều quan trọng nhất là bạn được thăm khám toàn diện và đồng hành đúng hướng.

Nếu cần giải thích chi tiết kết quả siêu âm hoặc tư vấn lộ trình đón con yêu, hãy liên hệ IVF Bưu Điện tại tầng 2 Bệnh viện Bưu Điện, 49 Trần Điền, Phương Liệt, Hà Nội, hoặc gọi hotline 1900 1897 để được hỗ trợ kịp thời.

Cần tư vấn hỗ trợ sinh sản?

Liên hệ Bác sĩ Vương Hà để được tư vấn và đặt lịch khám.

Đặt lịch khám