Nang đa thùy buồng trứng là gì? Giải mã kết quả siêu âm và cách xử trí

Nang đa thùy buồng trứng là gì? Giải mã kết quả siêu âm và cách xử trí

Cầm trên tay tờ kết quả siêu âm với dòng chữ “nang đa thùy buồng trứng”, chắc hẳn nhiều chị em không khỏi giật mình: đây là bệnh gì, có nguy hiểm không, và liệu có ảnh hưởng đến chuyện làm mẹ hay không? Bạn hãy hít một hơi thật sâu nhé. Bài viết này sẽ giải thích cụm từ nghe có vẻ lạ tai ấy một cách rõ ràng, nhẹ nhàng và chuẩn xác, giúp bạn biết khi nào cần yên tâm, khi nào nên đi khám sớm.

Nang đa thùy buồng trứng – chị em đọc kết quả siêu âm cùng bác sĩ
Kết quả siêu âm cần được bác sĩ đọc trong bối cảnh triệu chứng của bạn.

Nang đa thùy buồng trứng là gì?

Trước hết, cần làm rõ một điểm chuyên môn: “nang đa thùy” không phải là một thuật ngữ chẩn đoán tiêu chuẩn trong y khoa quốc tế. Trên thực tế lâm sàng, cụm từ này thường được người bệnh nhắc đến — hoặc xuất hiện trên một số phiếu siêu âm — để diễn tả buồng trứng có nhiều nang nhỏ xếp thành từng cụm, tức hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm.

Về mặt sinh lý, buồng trứng của phụ nữ luôn có các nang noãn nhỏ (đường kính khoảng 2–9 mm) phát triển ở mỗi chu kỳ. Khi số lượng các nang nhỏ này nhiều hơn mức thông thường, bác sĩ gọi là hình ảnh buồng trứng đa nang (PCOM). Theo hướng dẫn quốc tế dựa trên bằng chứng năm 2023, khi sử dụng siêu âm đầu dò hiện đại, ngưỡng tham chiếu phổ biến ở người trưởng thành là từ 20 nang trở lên trên một bên buồng trứng (hoặc thể tích buồng trứng từ 10 ml trở lên).

Quan trọng hơn cả, nhìn thấy nhiều nang trên siêu âm chưa đồng nghĩa với việc bạn mắc bệnh. Để chẩn đoán hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), người bệnh cần có thêm biểu hiện rối loạn rụng trứng (như kinh nguyệt không đều, kinh thưa, mất kinh) hoặc dấu hiệu cường androgen (mụn trứng cá, rậm lông, hoặc xét nghiệm nội tiết tăng). Theo hướng dẫn quốc tế hiện hành, chỉ cần đáp ứng đủ 2 trong 3 tiêu chí này mới được chẩn đoán PCOS.

Nang đa thùy buồng trứng phải là gì?

Nhiều chị em tìm kiếm riêng nang đa thùy buồng trứng phải là gì hoặc nang đa thùy buồng trứng phải vì tờ siêu âm chỉ ghi nhận ở một bên. Hiểu một cách đơn giản, cách mô tả này cho thấy bác sĩ quan sát thấy buồng trứng bên phải có nhiều nang nhỏ hơn mức bình thường tại thời điểm kiểm tra.

Có một điều chị em cần nhớ: buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn mang tính toàn thân và nội tiết, nên hình ảnh nhiều nang đôi khi hiện rõ hơn ở một bên tại thời điểm siêu âm, nhưng điều đó không có nghĩa tình trạng ở bên phải “nặng” hơn. Hơn nữa, buồng trứng phải có thể đảm nhiệm rụng trứng ở chu kỳ này, còn buồng trứng trái rụng trứng ở chu kỳ khác, nên hình ảnh ghi nhận qua từng lần siêu âm có thể thay đổi.

Nếu kết quả chỉ ghi nhận nhiều nang ở một bên, bạn chưa cần quá lo lắng. Thứ bác sĩ quan tâm hàng đầu vẫn là nhịp kinh nguyệt không đều hay đều đặn, hồ sơ nội tiết và kế hoạch mang thai của bạn.

Hình minh họa nang đa thùy buồng trứng phải và trái trên siêu âm
Hình ảnh mỗi bên buồng trứng có thể thay đổi theo từng chu kỳ.

Nang đa thùy buồng trứng trái: Có khác gì bên phải?

Khi kết quả ghi nang đa thùy buồng trứng trái, ý nghĩa chuyên môn cơ bản cũng tương tự như bên phải. Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy tình trạng nhiều nang ở bên trái hay bên phải tạo ra sự khác biệt về mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Điều quyết định nằm ở bức tranh toàn cảnh: bạn có rụng trứng ổn định không, nội tiết tố ra sao và buồng trứng bên đối diện hoạt động thế nào.

Ở một số trường hợp, nhiều nang nhỏ chỉ là đặc điểm sinh lý bình thường — chẳng hạn ở người trẻ hoặc tuổi dậy thì khi số lượng nang tự nhiên vốn dĩ dồi dào hơn. Hướng dẫn quốc tế năm 2023 cũng khuyến cáo không dùng siêu âm hay xét nghiệm AMH để vội chẩn đoán đa nang ở lứa tuổi vị thành niên, bởi rất dễ nhầm lẫn với sự phát triển sinh lý bình thường của tuổi này.

Ngoài ra, bác sĩ cũng cần phân biệt nang đa thùy buồng trứng với các dạng nang khác như nang cơ năng, nang lạc nội mạc tử cung hay u nang bì, vì mỗi loại có hướng theo dõi và xử trí riêng biệt.

Những dấu hiệu thường gặp và khi nào cần đi khám?

Chị em nên lưu ý các biểu hiện dưới đây để chủ động thăm khám đúng lúc:

  • Kinh nguyệt không đều, chu kỳ kéo dài trên 35 ngày, kinh thưa hoặc mất kinh nhiều tháng liên tiếp.
  • Mụn trứng cá dai dẳng, rậm lông ở mặt, ngực, bụng hoặc rụng tóc theo kiểu hói nam giới.
  • Tăng cân khó kiểm soát, tích mỡ vùng bụng, sạm da ở các nếp gấp như cổ, nách, bẹn (dấu hiệu gợi ý kháng insulin).
  • Mong con trên 6–12 tháng mà chưa có thai.
  • Đau vùng bụng dưới dữ dội xuất hiện đột ngột, kèm buồn nôn hoặc sốt — đây là dấu hiệu cấp cứu cần đi khám ngay để loại trừ xoắn buồng trứng hoặc các biến chứng khác.
Infographic phân biệt hình ảnh buồng trứng đa nang và hội chứng buồng trứng đa nang
Thấy nhiều nang trên siêu âm chưa chắc đã là hội chứng đa nang.

Cách chẩn đoán và hướng xử trí

Để đưa ra kết luận chính xác, bác sĩ thường phối hợp nhiều bước đánh giá:

  • Khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng: Tìm hiểu chu kỳ kinh, dấu hiệu cường androgen, cân nặng và tiền sử gia đình.
  • Siêu âm đầu dò âm đạo (hoặc siêu âm qua thành bụng với trường hợp chưa quan hệ tình dục) để quan sát kỹ cấu trúc buồng trứng và hệ thống nang noãn.
  • Xét nghiệm nội tiết: Đánh giá các chỉ số như testosterone, LH, FSH, prolactin, TSH, và có thể cân nhắc xét nghiệm AMH trong từng bối cảnh phù hợp.
  • Đánh giá chuyển hóa: Kiểm tra đường huyết, mỡ máu khi có yếu tố nguy cơ.

Khi đã có chẩn đoán rõ ràng, phác đồ xử trí sẽ được cá nhân hóa theo mục tiêu của bạn: điều chỉnh lối sống, dùng thuốc điều hòa chu kỳ, hỗ trợ kích thích rụng trứng nếu đang muốn mang thai, hoặc can thiệp hỗ trợ sinh sản khi cần. Nếu bạn chỉ có hình ảnh buồng trứng đa nang (PCOM) nhưng chu kỳ kinh vẫn đều và không có triệu chứng khó chịu, bác sĩ thường chỉ hẹn theo dõi định kỳ.

Nang đa thùy buồng trứng trái khi mang thai có sao không?

Đây là mối bận tâm của nhiều mẹ bầu khi lật tờ siêu âm thấy dòng chữ nang đa thùy buồng trứng trái khi mang thai. Tin vui là trong đa số trường hợp, hình ảnh buồng trứng nhiều nang không trực tiếp gây hại cho thai nhi. Trong thai kỳ, buồng trứng vẫn có thể xuất hiện nhiều nang nhỏ và thường không cần can thiệp đặc biệt nếu không có biến chứng.

Tuy nhiên, nếu trước đó bạn đã được chẩn đoán mắc buồng trứng đa nang (PCOS), thai kỳ có thể cần được theo dõi sát hơn vì nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật cao hơn so với bình thường. Khi mang thai, bạn nên:

  • Đi khám thai đúng lịch hẹn và báo rõ cho bác sĩ biết tiền sử đa nang của mình.
  • Thực hiện tầm soát đái tháo đường thai kỳ đúng thời điểm theo chỉ định.
  • Duy trì chế độ ăn cân bằng và vận động nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng.
  • Không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc (ví dụ metformin) khi đang mang thai nếu chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.
  • Đi khám ngay khi xuất hiện đau bụng dữ dội, ra máu âm đạo, nôn ói nhiều hoặc sốt.

Nếu trong quá trình mang thai siêu âm phát hiện nang có kích thước lớn hoặc hình ảnh bất thường, bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ để chọn giải pháp an toàn nhất cho cả mẹ và bé.

bác sĩ Hà tư vấn

Khám thai đều đặn giúp mẹ và bé luôn được theo dõi an toàn.

Giải đáp nhanh các câu hỏi thường gặp

Nang đa thùy buồng trứng có tự hết không?

Nếu đó chỉ là nang cơ năng hoặc biến thiên sinh lý theo chu kỳ thì có thể thay đổi và thu nhỏ dần. Còn nếu liên quan đến hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), cơ địa nội tiết vẫn tồn tại nên cần quản lý lâu dài, dù các triệu chứng có thể cải thiện rõ rệt khi chăm sóc đúng cách.

Nang đa thùy buồng trứng có thể mang thai tự nhiên không?

Hoàn toàn có thể, đặc biệt khi bạn vẫn duy trì được sự rụng trứng. Với những trường hợp kinh thưa hoặc khó canh trứng tự nhiên, việc theo dõi rụng trứng hoặc kích thích rụng trứng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp nâng cao cơ hội thụ thai.

Có cần phẫu thuật khi gặp nang đa thùy buồng trứng không?

Phần lớn các trường hợp không cần phẫu thuật. Can thiệp ngoại khoa chỉ đặt ra ở một số tình huống chọn lọc, chẳng hạn khi kém đáp ứng với thuốc kích thích rụng trứng hoặc có chỉ định xử trí riêng cho từng loại nang cụ thể.

Siêu âm thấy nhiều nang có chắc chắn là đa nang buồng trứng không?

Không chắc chắn. Một tờ siêu âm có nhiều nang chỉ phản ánh mặt hình ảnh tại thời điểm đó; bác sĩ cần kết hợp thêm đặc điểm chu kỳ kinh, dấu hiệu cường androgen và xét nghiệm nội tiết để kết luận chuẩn xác.

Lời kết

Nang đa thùy buồng trứng, dù được mô tả ở bên phải hay bên trái, thường không đáng sợ như cách gọi khiến nhiều người liên tưởng. Điều quan trọng nhất là bạn hiểu đúng ý nghĩa của kết quả và được bác sĩ chuyên khoa đánh giá toàn diện. Nếu cần giải đáp thêm về kết quả siêu âm hoặc tư vấn kế hoạch mang thai, bạn có thể liên hệ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, tầng 2 Bệnh viện Bưu Điện, 49 Trần Điền, Phương Liệt, Hà Nội hoặc gọi hotline 1900 1897.

Lời khuyên từ Ts.Bs Vương Vũ Việt Hà – Giám đốc IVF Bưu Điện

Bác sĩ Vương Vũ Việt Hà đang tư vấn cho cặp vợ chồng hiếm muộn về IUI

  • Đừng vội hoang mang khi đọc kết quả siêu âm; hãy mang phiếu kết quả tới bác sĩ chuyên khoa để được giải thích cặn kẽ.
  • Luôn đặt hình ảnh nhiều nang cạnh chu kỳ kinh, chỉ số nội tiết (như AMH) và mong muốn có con của bạn để có cái nhìn chính xác nhất.
  • Giữ lối sống điều độ, kiểm soát cân nặng hợp lý và tập luyện đều đặn mỗi tuần.
  • Nếu đang có thai hoặc chuẩn bị mang thai, hãy thông báo rõ tiền sử đa nang để được xây dựng lịch theo dõi phù hợp.

Cần tư vấn hỗ trợ sinh sản?

Liên hệ Bác sĩ Vương Hà để được tư vấn và đặt lịch khám.

Đặt lịch khám